"Polscy Modsi"

W latach 50. i 60. subkultura Modsów opanowała falą całą Europę. Również w Polsce była on wyraźnie zauważalna, choć nie tak mocna jak we Włoszech, Francji czy na południu Anglii. Zamożniejsza część naszego społeczeństwa jeździła włoskimi Vespami, Lambrettami, francuskimi Peugotami i polskimi Osami, które były dostępne w naszych sklepach motoryzacyjnych w pierwszej połowie lat 60.

Czołowa ówczesna gwiazda polskiej muzyki, Bohdan Łazuka, na okładce swojej płyty prezentował się obok skutera. W kultowym filmie "Niewinni czarodzieje" Tadeusz Łomnicki jeździł skuterem. Aktorzy, piosenkarze, dziennikarze i inne znane osoby posiadały drogie zachodnie skutery, na których od czasu do czasu pokazywały się na ulicach dużych miast lub na promenadach letnich kurortów. Posiadanie skutera było nobilitacją społeczną i swojego rodzaju prestiżem towarzyskim. Cały ten charakter i klimat polskich Modsów otulony był wspaniałą muzyką Krzysztofa Komedy.

Reklama

ZOBACZ KALENDARZ GWIAZDY MotoGP »

Kalendarz dla motocyklisty na rok 2026 Gwiazdy MotoGP.

Duży 42x30 cm. 79 zł WYSYŁKA GRATIS!

Kalendarz motocyklowy na rok 2026 ścienny, przedstawiający najważniejszych bohaterów tego sezonu MotoGP. Marc Marquez, Jorge Martin, Johann Zarco, Raul Hernandez, Fabio Quartararo, Franco Morbidelii, Pedro Acosta, Pecco Bagnaia, Marco Bezzecchi, Alex Marquez i inni w obiektywnie Łukasza Świderka, polskiego fotografa w MotoGP

KUP TERAZ. WYSYŁKA GRATIS »

To był kulturowy szał o niespotykanej sile i nic, nawet ustrój socjalistyczny państw Europy Środkowo-Wschodniej, nie był w stanie oprzeć się fali ogromniej popularności skuterów i subkultury Modsów.

Do Polski sprowadzono pewną liczbę skuterów Lambretta, Vespa i Peugeot, które można było kupić w państwowych punktach sprzedaży. Ich ceny były bardzo wysokie. Najlepiej obrazuje to porównanie - w 1958 roku krajowy motocykl WFM 125 M06 kosztował 7000 zł. W tym czasie za nową Lambrettę (125 i 150) trzeba było zapłacić 22 000 zł. Skuter Peugeot 150 był o 1000 zł droższy. Było to ponad trzykrotnie więcej niż cena popularnej WFM-ki, na którą przeciętny obywatel oszczędzał przeważnie dwa lub trzy lata. Średnia miesięczna pensja wynosiła wówczas 1350 zł. Mimo tak wygórowanej ceny nowe Lambretty w Polsce sprzedawały się błyskawicznie.

Motorowery w PRL – rzecz o motoryzacji i nie tylko...

Przedwojenna historia to krajowe „setki”, które były ówczesnymi motorowerami. Pamiętne marki: SHL, Podkowa, Niemen, Perkun, Wul-Gum oraz spora gama pojazdów zagranicznych. Powojenna historia motorowerów rozpoczęła się zaś w 1956 roku od modeli Ryś i Żak. Niedługo po nich pojawiły się pierwsze Komary. W kolejnych latach to właśnie motorowery były najliczniej produkowanymi pojazdami silnikowymi w naszym kraju. Każdego roku na rynek trafiało ich 150–200 tysięcy. Krajową produkcję wspierał import między innymi takich marek jak Simson czy Jawa.

O TYM WŁAŚNIE JEST TA KSIĄŻKA "MOTOROWERY W PRL" »

Jeszcze więcej zachodnich skuterów docierało do nas w ramach importu indywidualnego lub jako dary rodzin z zagranicy. Tę ogromną popularność skuterów dostrzegły władze i doszły do wniosku, że warto by zarobić na tym, za sprawą produkcji krajowej.

W latach 1955 - 1957 opracowano u nas wersję prototypowych skuterów - Żuk, Bąk, Osa, Odra 1 i 2. Ostateczne do produkcji seryjnej, która ruszyła w 1958 roku w Warszawskiej Fabryce Motocykli, wybrano skuter Osa z silnikiem o pojemności skokowej 150 cm³ (model M50). Na początku lat 60. zastąpiono go nową wersją o oznaczeniu M52, z silnikiem 175 cm³. Pojazd ten okazał się konstrukcją bardzo dojrzałą i uniwersalną. Wykorzystywany był jako pojazd miejski, turystyczny, a także z sukcesami sławił imię Polski podczas wielu międzynarodowych zawodów motocyklowych. Był on również naszym towarem eksportowym - sprzedawanym do kilku państwach Europy, a licencja na produkcje skutera Osy 175 zakupiły od nas Indie.

W 1964 roku nowa Osa M52 kosztował 17 000 zł. Było to ponad dwa razy więcej, niż wynosiła cena popularnych WFM i WSK (7000 zł), ale sporo mniej niż cena skuterów zachodnich Lambretta, Vespa czy Peugeot.

Produkcje skutera Osa M52 zakończono w 1965 roku. Przez kilka następnych miesięcy były one jeszcze składane z części pozostałych w magazynie i sprzedawane, dlatego czasami można spotkać Osę z datą produkcji 1966 rok.

Pod koniec lat 60. popularność skuterów zaczęła u nas słabnąć. Przemijała moda, poza tym były one bardzo drogie. Lata 70. był to już czas innych motoryzacyjnych fascynacji społeczeństwa.  

Tomasz Szczerbicki
Dziennikarz i autor książek: tomasz-szczerbicki.pl