Ścigacz.pl

Motocykle tej brytyjskiej marki, w czasach gdy je produkowano, były synonimem wysokiej jakości i zyskały sławę dzięki licznym sukcesom sportowym i rekordom prędkości. Dziś pozostają w sferze marzeń każdego entuzjasty zabytkowych maszyn. Pozwolić sobie na zakup któregoś z nich mogą jedynie nieliczni.

Motocykle Brough Superior były bodaj pierwszymi, które określano mianem superbike, ale zacznijmy od początku. Twórcą marki był George Brough, który entuzjazm do motocykli i mechaniki odziedziczył po ojcu Wiliamie E. Brough. George i jego brat Wiliam dorastali w warsztacie ojca założonym już w 1899 roku. Produkowano tam trójkołowce i motocykle. Powstawały nawet samochody. Od najmłodszych lat George pomagał ojcu w warsztacie chłonąc wiedzę i zamiłowanie do motocykli. Kiedy miał 16 lat wraz z bratem wystartowali na motocyklach Brough w rajdzie "End to End" wiodącym przez całą Anglię. Obu braciom udało się rajd ukończyć, a William zdobył nawet złoty medal dla marki prowadzonej przez ojca. Brat Georga William w 1909 roku odszedł z rodzinnego biznesu, by zająć się czymś innym, natomiast George wsiąkł w motocykle całą duszą.

Reklama

ZOBACZ NOWE MOTOCYKLE »

Te motocykle najlepiej sprzedawały się w ubiegłym roku

Zobacz nowości na sezon 2026 »

Motocykle tej marki były na pierwszym miejscu sprzedaży w Polsce! Na rok 2026 przygotowali nowe modele, które mają być jeszcze większymi przebojami tego sezonu. Zobacz te nowości i przetestuj je podczas dni otwartych

ZOBACZ NAJNOWSZE MODLE NA 2026 »

Począwszy od 1915 roku w ofercie firmy Brough były wyłącznie motocykle napędzane dwucylindrowymi silnikami boxer ustawionymi w ramie poprzecznie (czyli nie tak jak w BMW). Nie były to złe motocykle, ale ambitny George chciał czegoś więcej. Chciał produkować szybkie motocykle z silnikami V2, które przyćmią pod względem osiągów, prezencji i jakości wykonania wszystko co było wówczas dostępne na rynku. Ponieważ ojciec nie zamierzał zmieniać profilu produkcji George postanowił pójść własną drogą i rozpocząć budowę motocykli marki Brough Superior, co w wolnym tłumaczeniu znaczy lepszy, doskonalszy Brough.

Jedne źródła podają, że ojciec nie miał nic przeciwko temu, a nawet wspomagał syna w jego poczynaniach, inne z kolei mówią, że na tym tle dochodziło do konfliktów, które w końcu doprowadziły do zerwania więzi rodzinnych. Tak czy inaczej George Brough, który przeszedł do historii jako producent ekskluzywnych i szybkich maszyn wiele zawdzięczał swemu ojcu i już jako nastolatek był znanym kierowcą wyścigowym. Krótko mówiąc, kiedy podejmował decyzję otwarcia własnej wytwórni motocykli był dobrze przygotowany do tego, by urzeczywistnić swoje marzenia.

George otworzył swą firmę w Nottingham w 1919 roku, a już w 1921roku pierwsze motocykle Brough Superior  były gotowe. Pod względem zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych motocykle Brough Superior nie wyróżniały się w istotny sposób wśród konkurencji. Istotną różnicą była polityka firmy. George Bruogh od samego początku zakładałm że będzie wytwarzał niewielkie ilości maszyn, a źródło sukcesu upatrywał w niezwykłej trosce o jakość wykonania, osiągi, trwałość i niezawodność. Przy tym motocykle opuszczające zakład w Nottingham w przytłaczającej większości nie były projektami opracowanymi od podstaw. Firma działała w zasadzie jako koncesjoner. Polegało to na tym, że zamawiano gotowe komponenty, przede wszystkim silniki, skrzynie biegów i widelce u najbardziej renomowanych producentów. Często były to komponenty wypróbowane w wyścigach, wytwarzane w najwyższej możliwej specyfikacji, które nierzadko były jeszcze dodatkowo dopieszczane w zakładzie George’a Brougha. Jeśli chodzi o silniki, były to najczęściej dwucylindrowe jednostki widlaste firmy JAP, ale wykorzystywano również silniki MAG i Matchless. W swych motocyklach George Brough często wykorzystywał skrzynie biegów Sturmey-Archer, widelce Druid, Montgomery i Webb. Począwszy od 1926 roku Brough Superior produkował własne widelce o nazwie Castle, które jednak były zmodyfikowaną wersją widelców Harley-Davidson. Bez wątpienia świadczy to o wysokim poziomie technicznym amerykańskich motocykli w owym czasie. W latach 30. wprowadzono wahliwe tylne zawieszenie Draper. Od samego początku wyróżnikiem motocykli Brough Superior był osadzony na górnej belce ramy siodłowy zbiornik paliwa o niezwykle zgrabnej, opływowej linii. W wielu przypadkach zbiorniki te były pokryte warstwą niklu lub chromu, a ich górna część malowana na czarno, by uniknąć odblasków mogących oślepić kierowcę.

Z powodu wysokich cen klientami George’a Brougha byli majętni i nie rzadko wpływowi entuzjaści motocyklizmu. By zaspokoić oczekiwania wymagającej klienteli, motocykle Brough Superior były składane ręcznie, często z uwzględnieniem indywidualnych wymagań, toteż trudno znaleźć dwa identyczne egzemplarze, nawet jeśli dotyczy to tego samego modelu z tego samego rocznika. Już wczesne modele Brough Superior Mark 1z 1922 roku były napędzane silnikiem V2 (w tym przypadku dolnozaworowym) marki JAP o pojemności 981 ccm, który rozwijał moc 25 KM. Mark 1 osiągał prędkość 130 km/h, dość pokaźną jak na owe czasy.  Prawdziwymi hitami okazały się modele SS 80 i SS 100, które stanowiły trzon produkcji firmy Brough Superior. SS 80 został wprowadzony w 1923 roku. Miał dolnozaworowy silnik, a producent gwarantował, że motocykl został przetestowany przy prędkości 80 mph, czyli 130 km/h. Rok później zadebiutował model SS 100 napędzany silnikiem górnozaworowym, którego gwarantowana prędkość maksymalna nie była niższa niż 100 mph, czyli 160 km/h. Na tym jednak nie koniec. W 1927 roku powstał bazujący na SS 100 Pendine, który osiągał prędkość 110 mph czyli 176 km/h. W tamtych latach i w ówczesnych warunkach drogowych była to prędkość potężna. Motocykle Brough Superior oferowano zarówno w wersjo solo jak i w zaprzęgach z wózkiem bocznym. Odznaczały się dużą stabilnością i bardzo dobrymi własnościami prowadzenia, a ich jakość była potwierdzona licznymi sukcesami właściwie w każdej formie sportowego współzawodnictwa, a także licznymi rekordami prędkości.

W 1923 roku dziennikarz magazynu "The Motor Cycle" był pod takim wrażeniem SS 80, że nazwał go "Rolls Royce’m wśród motocykli". Było to później chętnie wykorzystywane w reklamach motocykli Brough Superior. Kiedy w zakładach George’a Brougha zjawiła się delegacja zarządu Rolls Royce’a, by odwieść go od wykorzystywania nazwy słynnej samochodowej marki do promocji swych motocykli, George wpadł na pomysł, by oprowadzić gości po swej manufakturze. Traf chciał, że akurat przygotowywano motocykle na wystawę Olympia Show w Londynie. Widok mechaników pracujących w białych rękawiczkach, by nie uszkodzić nieskazitelnych powłok lakierniczych zrobił na gościach takie wrażenie, że wyrazili zgodę na wykorzystanie ich marki w reklamach motocykli Brough Superior. Pomyśleli bowiem, że takie podejście było rutynowym działaniem, a nie jedynie starannym przygotowaniem motocykli wystawowych.

George Brough przykładał również wielką wagę do marketingu, a nic tak dobrze nie reklamowało motocykli jak wyścigi i rekordy prędkości. Już w 1922 roku w ówczesnej Mecce wyścigowej Anglii - na owalnym torze Brooklands, który był pierwszym na świecie specjalnie zbudowanym torem wyścigowym o pochylonych wirażach, George Brough jako pierwszy motocyklista dosiadający dolnozaworowej maszyny przejechał okrążenie toru ze średnią prędkością 100 mil na godzinę (160 km/h). W 1927 roku RE Thomas za kierownicą Brough Superiora zdominował wyścigi sprinterskie na plaży Cefn Sidan w Walii. W latach 1928 i 1931 motocykle Brough Superior jeszcze nie raz udowadniały tam swą szybkość, a w 1935 roku Eric Fernihough pobił rekord okrążenia toru Brooklands uzyskując przeciętną prędkość 123,58 mph (198,88 km/h).

W 1936 roku Eric Fernihough pobił rekord prędkości motocykla  na dystansie jednej mili ze startu lotnego jadąc Brough Superiorem ze średnią prędkością 163,82 mph (263,64 km/h). Rok później ustanowił nowy rekord na dystansie kilometra uzyskując 169,8 mph (273,3 km/h) i dodał do tego rekord w kategorii motocykli z wózkiem bocznym na dystansie kilometra ze startu lotnego z wynikiem 137 mph (220 km/h). Te błyskotliwe osiągnięcia oraz niezwykła dbałość o wykończenie motocykli sprawiały, że Brouh Superior stał się marką legendarną.

Jak już wspomniałem, entuzjastami motocykli Brough Superior byli ludzie majętni i nierzadko wpływowi. Najbardziej znanym spośród nich był pułkownik Thomas Edward Lawrence, oficer, archeolog, dyplomata i pisarz, znany bardziej jako Lawrence z Arabii. Posiadał on osiem Brough Superiorów, w tym siedem SS 100, którym nadał imiona Jerzy I. II, aż do VII. Na tym ostatnim zginął w wypadku próbując uniknąć zderzenia z rowerzystami.

Oprócz maszyn napędzanych dużymi silnikami V2, w zakładach Brougha powstało również kilka mniejszych modeli, jak na przykład eksportowany do Austrii Overhead 680. George Brough i jego współpracownicy stworzyli również dwie niezwykle oryginalne, by nie powiedzieć kuriozalne konstrukcje. Pierwszą z nich był Brough Superior Austin Four z 1932 roku. Do napędu tej maszyny wykorzystano chłodzony cieczą, czterocylindrowy rzędowy silnik z popularnego samochodu Austin Seven. Jego pojemność została zwiększona z 750 do 800 ccm. Z samochodu zapożyczono również skrzynię biegów i wał napędowy. W konsekwencji motocykl dysponował biegiem wstecznym, co było bardzo przydatne, gdyż motocykl został zaprojektowany do zaprzęgu z wózkiem bocznym. Ponieważ wał napędowy przebiegał dokładnie w osi pojazdu, motocykl posiadał dwa tylne koła, położone jednak bardzo blisko siebie, niemal jak bliźniaki w ciężarówce. Mimo że motocykl został pomyślany jako sidecar, znaleźli się tacy, którzy używali go bez wózka i podobno byli zadowoleni (jakoś trudno mi w to uwierzyć). Powstało jedynie dziesięć egzemplarzy tej kuriozalnej maszyny.

Najbardziej zaawansowaną konstrukcją był motocykl o nazwie Golden Dream. Został on zaprezentowany publicznie podczas salonu motocyklowego Earls Court w 1938 roku. Motocykl napędzany był zamontowanym wzdłużnie czterocylindrowym silnikiem boxer o pojemności 997 ccm. Nie była to jednak jednostka napędowa w konfiguracji jaką znamy z Zündappa K 800 czy Hondy Gold Wing. W silniku Brough Superior cylindry w poszczególnych parach umieszczone były jeden nad drugim, co wymagało zastosowania dwóch zazębionych ze sobą wałów korbowych. Skrzynia biegów umieszczona była we wspólnej z silnikiem obudowie, a do napędu tylnego koła wykorzystano wał napędowy. Brough Superior Golden Dream, jakkolwiek imponujący, nigdy nie doczekał się seryjnej produkcji. Przeszkodził temu wybuch II Wojny Światowej, podczas której zakłady Brougha zostały przestawione na produkcję zbrojeniową. Produkowano tu wały korbowe do lotniczych silników Rolls-Royce Merlin. Po wojnie w zakładach Brougha nie powrócono już do produkcji motocykli. W latach 1919 - 1940 powstało 3048 sztuk tych zjawiskowych maszyn.

George Brough zmarł 12 stycznia 1970 roku w wieku 79 lat. Po jego śmierci firma została postawiona w stan likwidacji.

Na tym jednak nie kończy się historia motocykli Brough Superior. W 2008 roku brytyjski biznesmen Mark Upham nabył prawa do marki i tak rozpoczął się nowy rozdział jej historii, ale to już temat na oddzielne opowiadanie.