Ścigacz.pl

Czy konfiskata pojazdów w przypadku pijanych kierowców rzeczywiście działa? Mamy konkretne dane.

Dane z właśnie kończącego się roku dowodzą, że pijani kierowcy potrafią zostawić po sobie nie tylko puste butelki, ale i całkiem konkretne pieniądze w kasie państwa. Od początku stycznia do końca września 2025 r. do naczelników urzędów skarbowych trafiło 4,4 tys. orzeczeń o przepadku pojazdu. To wynik ponad trzykrotnie wyższy niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.

Ministerstwo Finansów podaje, że w ciągu dziewięciu miesięcy 2025 r. sprzedano 3,5 tys. pojazdów objętych przepadkiem na podstawie art. 44b kk. Fiskus z tych transakcji uzyskał 14,2 mln zł, a dokładniej 14 mln 208 tys. 964 zł 85 gr. Brzmi jak solidny zastrzyk gotówki, choć gdy spojrzeć bliżej, entuzjazm szybko stygnie. Średnia cena jednego auta krążąca wokół 4 tys. zł pokazuje, że na licytacjach królują raczej wysłużone wozy niż motoryzacyjne perełki. Dla porównania w okresie od 14 marca do 31 grudnia 2024 r. sprzedano 598 aut za 2 mln 328 tys. 457 zł 56 gr.

Wyraźny wzrost liczby orzeczeń w trzech kwartałach 2025 r. dowodzi, iż przepadek pojazdu jest coraz częściej stosowany i faktycznie funkcjonuje w praktyce sądowej. W 2024 r. środek ten pojawiał się rzadziej, bo wiele spraw kończyło się jeszcze według starych, łagodniejszych dla sprawców przepisów obowiązujących w chwili popełnienia czynu. Statystyki pokazują więc nie tyle nagły wysyp pijanych kierowców, ile zmianę realiów prawnych.

Warto zauważyć, że mimo wzrostu liczby orzeczeń nie mamy do czynienia z masowym odbieraniem pojazdów w porównaniu do ogólnej skali przestępstw drogowych popełnianych po alkoholu. Szczególnie ciekawa byłaby analiza, w ilu przypadkach, gdy skazany miał co najmniej 1,5 promila alkoholu we krwi i istniał obligatoryjny obowiązek przepadku pojazdu lub jego równowartości, sądy zdecydowały się jednak odstąpić od tego środka. Prawo daje taką możliwość na podstawie art. 178 a § 5 k.k., gdy zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami.

Z jednej strony dane świadczą o tym, że sądy i organy ścigania traktują nowy instrument prawny poważnie. Z drugiej trudno przejść obojętnie obok faktu, że w niecały rok zatrzymano ponad 4 tys. kierowców z wynikiem powyżej 1,5 promila, bo właśnie wtedy przepadek pojazdu jest obligatoryjny. To gorzka informacja. Wiemy już, że nawet zaostrzone sankcje nie wyeliminowały problemu, a sama represja nie zawsze działa tak skutecznie, jakby oczekiwano. W tle pojawia się więc potrzeba dalszej edukacji, prewencji i kontroli drogowej.

Warto również pamiętać, że sprawa nie zawsze kończy się na fizycznym zajęciu pojazdu. Jeżeli w chwili popełnienia przestępstwa auto nie było wyłączną własnością sprawcy albo po zdarzeniu zostało sprzedane, darowane lub ukryte, policja odstępuje od tymczasowego zajęcia. W takich przypadkach sąd orzeka przepadek równowartości pojazdu lub nawiązkę. Od 1 stycznia do 30 września 2025 r. do urzędów skarbowych wpłynęło 3,5 tys. orzeczeń o przepadku równowartości pojazdu, podczas gdy w okresie od 14 marca do 31 grudnia 2024 r. było ich 619.

Są też sytuacje szczególne, gdy kierowca prowadził pojazd nienależący do niego w ramach obowiązków zawodowych lub służbowych na rzecz pracodawcy. Wtedy sąd orzeka nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Prawo próbuje więc balansować między dolegliwością kary a ochroną osób trzecich, które z jazdą po alkoholu nie miały nic wspólnego.

Cały ten obraz nie napawa optymizmem. Chociaż jazda po alkoholu to dziś nie tylko ryzyko zdrowia oraz życia, lecz także bardzo realna strata finansowa, kierowców na podwójnym gazie wciąż jest na drogach zbyt wielu. Pamiętajmy również, żeby zwracać uwagę na takie przypadki w swoim otoczeniu. Nie ignorujmy ich. Nie chodzi o to, żeby na kogoś donosić, ale pomóc takiej osobie w sytuacji, gdy może popełnić poważny błąd i wsiąść na kierownicę z promilami we krwi.