Ścigacz.pl

Samochodowej motoryzacji stuknęło właśnie 140 lat. Mimo, że mówimy o narodzinach samochodu, wystarczy spojrzeć na ten pierwszy pojazd, by dostrzec coś zaskakująco bliskiego światu motocykli.

Trzy koła, lekka konstrukcja, silnik zamocowany z tyłu…. Co my tu widzimy? Patent Motorwagen Carla Benza był formalnie automobilem, ale jeżeli się przyjrzymy, to wizualnie i technicznie stał znacznie bliżej trajki niż tego, co dziś rozumiemy jako samochód. Być może dlatego ta historia tak mocno rezonuje również z motocyklami.

Reklama

ZOBACZ NOWE MOTOCYKLE »

Te motocykle najlepiej sprzedawały się w ubiegłym roku

Zobacz nowości na sezon 2026 »

Motocykle tej marki były na pierwszym miejscu sprzedaży w Polsce! Na rok 2026 przygotowali nowe modele, które mają być jeszcze większymi przebojami tego sezonu. Zobacz te nowości i przetestuj je podczas dni otwartych

ZOBACZ NAJNOWSZE MODLE NA 2026 »

Akt urodzenia motoryzacji

29 stycznia 1886 Carl Benz złożył wniosek patentowy na pojazd, nad którym pracował od poprzedniego roku. Trójkołowa dwuosobowa maszyna napędzana była umieszczonym z tyłu jednocylindrowym czterosuwowym silnikiem benzynowym o mocy trzech czwartych konia mechanicznego. Patent numer 37435 został oficjalnie przyznany i do dziś uznawany jest za akt urodzenia samochodu, wpisany do rejestru UNESCO Pamięć Świata. To w tym czasie mechaniczny napęd oderwał się od torów i zaprzęgów, zaczynając własną drogę.

Patent Motorwagen po raz pierwszy pokazano publicznie latem 1886, jednak kluczowy moment nastąpił dwa lata później. W sierpniu 1888 Bertha Benz wraz z dwoma synami wyruszyła z Mannheim do Pforzheim, pokonując ponad 178 km z objazdami i improwizowanymi naprawami wykonywanymi przy pomocy szpilki do kapelusza i podwiązki. Była to pierwsza w historii dalekodystansowa podróż pojazdem spalinowym, która udowodniła, że nowy wynalazek działa w realnym świecie, a nie na kartach wniosku patentowego.

Gdy teoria spotkała asfalt

W trakcie produkcji Benz systematycznie rozwijał swoją konstrukcję. Pojawił się zbiornik paliwa, moc wzrosła do szalonych dwóch koni mechanicznych, a prędkość maksymalna osiągnęła 16 kilometrów na godzinę. Między 1886 a 1893 powstało około 25 egzemplarzy Patent Motorwagena, lecz żaden z oryginałów nie zachował się do naszych czasów. Co ciekawe, dopiero w 2001 Mercedes-Benz Classic odtworzył wierne repliki, które trafiły do muzeów i prywatnych kolekcji.

Równolegle, również w 1886 roku, około 100 kilometrów od miejsca pracy Benza, Gottlieb Daimler skonstruował pierwszy czterokołowy pojazd spalinowy, adaptując bryczkę i montując w niej silnik opracowany wspólnie z Wilhelmem Maybachem. Choć obaj pionierzy nigdy się nie spotkali i nie współpracowali, ich dorobek połączył się po 40 latach, gdy Benz & Cie. oraz Daimler-Motoren-Gesellschaft złączyły siły, tworząc Daimler-Benz AG. Tak narodziła się marka Mercedes-Benz i można chyba powiedzieć, że do dzisiejszego dnia odwołuje się do momentu, w którym to wszystko się zaczęło.

Równoległa historia dwóch kół

Gdzie w tym czasie były motocykle? Jak zapewne wiecie, narodziły się niemal równolegle z samochodem i w dużej mierze z tych samych idei. W 1885 Gottlieb Daimler i Wilhelm Maybach zbudowali Reitwagen, uznawany za pierwszy motocykl napędzany silnikiem spalinowym. Była to drewniana maszyna z dwoma kołami i bocznymi podporami, napędzana jednocylindrowym silnikiem o pojemności 264 cm³.

Reitwagen, nazywany przez twórców "wozikiem do jazdy konnej" albo Einspur, czyli pojazdem poruszającym się po pojedynczym śladzie, powstał w Cannstatt, dziś będącym częścią Stuttgartu. Konstrukcja była skrajnie prosta, wręcz surowa, ale w pełni podporządkowana jednemu celowi. Chodziło o sprawdzenie, czy niewielki silnik spalinowy może skutecznie napędzać lekki pojazd bez zaprzęgu i bez torów. Rama wykonana była z drewna, podobnie jak bieżniki kół, które osadzono na żelaznych obręczach i ustawiono w jednej linii. Na pewno nie był to wygodny jednoślad do jazdy. Do tego, aby pojazd nie przewracał się, zastosowano również boczne kółka podporowe, bo sama geometria pojazdu nie pozwalała jeszcze na utrzymanie równowagi.

Narodziny motocykla w praktyce

Sercem Reitwagena był jednocylindrowy czterosuwowy silnik benzynowy o pojemności 264 cm³, rozwijający 0,5 KM przy 600 obr./min. Pozwalało to osiągnąć prędkość maksymalną około 12 kilometrów na godzinę, czyli zaledwie nieco ponad dwa razy szybciej od tempa w jakim chodzimy. To niewiele, ale w połowie lat 80. XIX wieku było dowodem przełomu. 10 listopada 1885 odbył się pierwszy udany przejazd. 17-letni wówczas Paul Daimler pokonał około trzy kilometry trasy z Cannstatt do Untertürkheim i z powrotem, potwierdzając, że pomysł działa w praktyce.

Warto pamiętać, że Reitwagen nie był projektowany jako motocykl w dzisiejszym rozumieniu. Daimler i Maybach od lat 70. XIX wieku skupiali się na rozwoju lekkich i szybkich silników spalinowych, początkowo pracując w zakładach Deutz. W 1883 stworzyli pierwszy praktyczny, wysokoobrotowy silnik czterosuwowy i właśnie ten napęd chcieli przetestować w możliwie najprostszej formie pojazdu. Dwukołowa konstrukcja była idealną platformą doświadczalną, pozwalającą ocenić zachowanie silnika pod obciążeniem, jego niezawodność i użyteczność poza warunkami laboratoryjnymi.

Ten sam pień, dwie drogi

Choć wcześniej istniały pojazdy dwukołowe z własnym napędem, były to konstrukcje parowe, takie jak velocypedy Michaux Perreaux czy Ropera z lat 1867-1869. Reitwagen jako pierwszy wykorzystał silnik benzynowy, stając się bezpośrednim przodkiem nowoczesnego motocykla. Niestety oryginał nie zachował się do naszych czasów. Wiedzę o nim czerpiemy z replik i rysunków patentowych, co jednak nie zmienia faktu, że jego znaczenie jest niepodważalne. To właśnie na tej drewnianej maszynie zaczęła się droga, która doprowadziła do motocykli osiągających setki koni mechanicznych. Jednocześnie, gdy patrzymy na Reitwagen i trójkołowego Benza z lat 80. XIX wieku, widać wyraźnie, że samochód i motocykl wyrastały z tego samego pnia.

I jeszcze jedno. To motocykle najszybciej stały się symbolem wolności i indywidualnego transportu, idealnie wpisując się w ducha pionierskich lat motoryzacji. Ta droga od początku prowadziła nie tylko na cztery, ale i na dwa koła.

Fot. Daimler Group