Żużel. Bez wątpienia najpopularniejszy sport w naszym pięknym kraju. Bardzo fascynujący i bardzo niebezpieczny. Wydarzenia ostatnich dni tylko mogą utwierdzić nas w tym przekonaniu.

Czarna seria

Bodźcem do napisania tego felietonu był niestety tragiczny w skutkach wypadek Michała Matuli. Tak naprawdę wolałbym tego tekstu nie napisać. Wróćmy jednak do tego tragicznego zdarzenia. Niedziela, 27 maja. Siódma (a nie jak wcześniej podawano szósta) gonitwa spotkania II Ligi pomiędzy KSM-em Krosno, a Olympem Praga. Krośnieńska para Dądela-Kasprowiak prowadzi bardzo pewnie przez cały wyścig. Zawodnicy Olympu Praga ścigają się o jeden punkt. Pavel Fuksa i Michał Matula. Na pierwszym łuku czwartego okrążenia Czesi szczepili się motocyklami i razem popędzili ku bandzie. Zaledwie 20-letni Matula uszkodził spory kawałek bandy, a następnie uderzył w barierę oddzielającą trybuny od pasa bezpieczeństwa. Po reanimacji Michal został przewieziony w karetce na sygnale do szpitala, lecz w wyniku obrażeń młody Czech zmarł.

Ten dzień nie był również szczęśliwy dla jednego z toruńskich kibiców. Fan ten na trybunach przed zawodami zasłabł. W tym przypadku reanimacja zdała się na nic i zmarł w drodze do szpitala.

Na tym jeszcze nie koniec jakże feralnej niedzieli. W spotkaniu pomiędzy Atlasem Wrocław, a Unią Leszno, w wyniku wypadku, kontuzji doznaje Tomasz Jędrzejak. Diagnoza to złamane dwa żebra. Tego samego urazu oraz złamania obojczyka doznał zawodnik Polonii Bydgoszcz, Krzysztof Buczkowski. Żużlowiec nie zobaczył nawet żadnego biegu z parkingu, gdyż wypadek z jego udziałem miał miejsce w pierwszej gonitwie i od razu został odwieziony do szpitala.

Cofnijmy się teraz o jeden dzień. Sobota, 26 maj. Grand Prix Szwecji - Eskilstuna. W wyniku obrażeń odniesionych w upadkach ze startu, w zawodach ligi polskiej w niedzielę zrezygnowało trzech zawodników. Najpierw w wyścigu dziesiątym w dziurę wpada Jason Crump. Podnosi jego motocykl, który pojechał w kierunku dmuchanej bandy, a sam zawodnik upada na tor. Jak się później okazało Crump wybił sobie bark. Kolejna sytuacja miała miejsce w gonitwie szesnastej. Będący w bardzo dobrej dyspozycji tego dnia Wiesław Jaguś wygrywa start. Piekielnie szybki Nicki Pedersen atakuje popularnego „Jagodę" przy krawężniku. Choć w innym miejscu, niż Crump, ten również wpada w dziurę i z wyprostowanym motocyklem wjeżdża w naszego reprezentanta. Jaguś spada z motocykla, a na upadającego Nickiego Pedersena wpada jeszcze Bjarne Pedersen (zawodnicy nie są spokrewnieni). Bilans tej nieprzyjemnie wyglądającej kolizji to pęknięty palec Jagusia i poobijany Nicki Pedersen. Obaj zawodnicy nie wystąpili w VIII rundzie Ekstraligi w niedzielę i być może dzięki temu udało się uniknąć kolejnej tragedii.

Cofnijmy się jeszcze dalej. 20 maj. VII kolejka I Ligi. Podczas meczu w Grudziądzu lider miejscowej drużyny Jacek Krzyżaniak uderza głową w bandę. Zawodnik doznaje wstrząsu mózgu i zostaje odwieziony do szpitala, w którym został wprowadzony w stan śpiączki farmakologicznej. Aktualnie jest z niej wybudzany. Warto przypomnieć, że podobny wypadek „Krzyżak" miał już za sobą w 2003 roku, kiedy w inaugurującym meczu w Zielonej Górze, wtedy w barwach Polonii Bydgoszcz, w wyniku kolizji z Grzegorzem Kłopotem wpada w bandę. Motocykl Jacka rozwala jeden jej blok, on sam ulega kilku złamaniom i wstrząsowi mózgu. Dopiero w tym sezonie wychowanek Apatora Toruń wrócił do dyspozycji sprzed feralnego spotkania w Zielonej Górze. Również wtedy, 20 maja los nie oszczędził kibiców. Przed meczem w Grudziądzu na stadion dotarła wieść o tragicznej śmierci dwóch kibiców miejscowego zespołu.

Opisane powyżej sytuacje odnoszą się tylko do ostatnich dni. W natłoku tylu imprez w sezonie, zawodnicy są bardzo przemęczeni i przez to bardziej podatni na kontuzje. Zawodnik startujący w Polsce, Szwecji i Anglii, dodając do tego inne zawody mistrzowskie i towarzyskie, objeżdża ponad sto imprez w sezonie.

Czy ten sport może być na prawdę bezpieczny?

Wiele mówi się o zwiększeniu bezpieczeństwa na torach żużlowych. Od tego sezonu na każdym ze stadionach Ekstraligi musi znajdować się dmuchana banda, która amortyzuje uderzenie na wirażach. W przyszłym roku taki wymóg obowiązywać będzie również kluby z I Ligi, a za dwa lata zespoły II Ligowe. Ktoś może powiedzieć, że taka banda powinna znaleźć się już teraz na każdym z torów. Warto wiedzieć jednak, że koszt takiej bandy to suma od 200 do 300tys. złotych. To w przypadku klubów z najniższej ligi, często zadłużonych, może to stanowić nawet 20% ich całorocznego budżetu, co niewątpliwie jest bardzo dużą kwotą.

Jeden z Polskich zawodników powiedział kiedyś, że aby jeździć na żużlu, nie trzeba być wariatem, ale to pomaga. Bez żadnego „ale" się z nim zgadzam. Pędząc na torze z prędkością ponad 100 kilometrów na godzinę, wraz z trzema przeciwnikami to czyste szaleństwo. Przy takiej prędkości dziesięciometrowy tor na prostej oraz piętnastometrowy na łukach wydaje się bardzo wąski, a wokół niego banda okalająca tor wykonana z drewna lub siatki nie pochłania zbyt wiele energii pochodzącej z uderzenia, choć na coraz większej ilości torów w Polsce inwestuje się w bezpieczeństwo, instalując wspomniane już dmuchane bandy. Te właśnie bandy tak naprawdę są jedynym sposobem na poprawę bezpieczeństwa zawodników. Dodatkowe zmniejszanie prędkości motocykli, poprzez ograniczanie pojemności ich silników oraz inne ograniczenia techniczne, mogą zabić tą dyscyplinę, odebrać jej widowiskowość i dreszczyk emocji.

Zawodnicy

Każdy z zawodników podkreśla, że ryzyko odniesienia kontuzji jest wkalkulowane w ten sport, a gdy wyjeżdżają na tor, zupełnie o tym nie myślą wyłączają się, by maksymalnie skoncentrować się na jak najlepszym wyjściu spod taśmy startowej. Wielu zawodników zakończyło swoje kariery przedwcześnie. Np. utalentowany Krzysztof Cegielski, który kilka lat temu uległ wypadkowi w Szwecji i do dziś walczy o to, by chodzić o własnych nogach. Na całe życie speedway przykuł do wózka również idola toruńskiej publiczności Pera Jonssona, który podczas derbów Toruńsko-Bydgoskich uległ wypadkowi. W 1993 roku w wyniku obrażeń odniesionych na torze zginęli dwaj młodzi zawodnicy Morawskiego Zielona Góra, Andrzej Zarzecki w marcu, a czerwcu Artur Pawlak. Obaj byli wielkimi talentami, byli podporą drużyny, a w przyszłości mogli stanowić trzon kadry narodowej.

Na zakończenie

Podsumowując sport żużlowy, nazywany również czarnym sportem, wymaga od zawodników wiele poświęcenia. Już jako nastolatek szkółkowicz bardzo często staje przed wyborem „sport, czy nauka". Dni spędzone w warsztacie przy sprzęcie, ogromny wysiłek na treningach i zawodach, stres związany z presją, jaką wywierają w Polsce praktycznie wszyscy. Taki właśnie jest ten sport z drugiej strony. Brak czasu na założenie rodziny, a jeśli już żużlowcowi uda się ją założyć, rodzina przez większość sezonu jest bez ojca i każdy start zawodnika związany jest z obawą najbliższych, czy szczęśliwie dojdzie do mety. Ale wszyscy zawodnicy podkreślają, że kochają to, co robią. I za to należy im się największy szacunek bez względu na to, jakie są ich występy. Pamiętajmy, że zarabiają tym na życie, ryzykując bardzo wiele.